آلترناتیو

ماتم نگیرید! سازماندهی کنید!

ترجمه آلترناتیو: هزاره: مابین بیم و امید | تونی کلیف

هزاره: مابین بیم و امید
تونی کلیف

مانیفست کمونیست که در سال 1848 توسط مارکس و انگلس نوشته شد،  می­گوید:
تاریخ همه جوامعی که تا کنون به وجود آمده­اند، تاریخ مبارزات طبقاتی است. آزاد و برده، اشرافی و عامی، ارباب و سرف، استادکار و کارگر، به یک کلام ستم­کش و ستمگر به مقابله­ای دائمی با یکدیگر، به مبارزه­ای پیوسته، گاه نهان و گاه آشکار، برخاسته­اند؛ مبارزه­ای که هر بار یا به نوسازی انقلابی جامعه به طور کلی یا به زوال مشترک طبقات متخاصم انجامیده است.“
آن برده­های شورشی که توسط اسپارتاکوس رهبری می­شدند و سایر برده­های شورشی شکست خوردند. این شکست منجر به تداوم نظام برده­داری در امپراطوری رم نشد. برده­ها با سرف­ها یا رعیت­ها جایگزین شدند. فئودالیسم جانشین برده­داری شد. این فرایند با تهاجم قبایل ژرمن به امپراطوری رم شتاب گرفت.
از طرف دیگر وقتی در مورد گذار از فئودالیسم به سرمایه­داری سخن می­گوییم، تصور می­کنیم که با فرایندی آرام و یکنواخت مواجه هستیم. یک نفر در عرض نیم ساعت می­تواند فصل مربوط به فئودالیسم در یک کتاب را تمام کند و به سراغ فصل مربوط به سرمایه­داری برود. اما این فرایند در عالم واقعیت نه به این آرامی، که سرشار از تضاد و تناقض بوده است. فئودالیسم بیش از هزار سال در اروپا دوام آورد. هنگامی که فئودالیسم رو به افول بود و کاپیتالیسم در   شکاف­های جامعه فئودالی به پیش می­تاخت، مسیری یک طرفه و مستقیماً رو به جلو را در پیش نداشت.

حقیقت امر این است که اسپانیای عربی در قرن یازدهم بسیار پیشرفته­تر از اسپانیای سه قرن بعد بود. در قرن هفدهم و در خلال جنگ­های 30 ساله (48-1618) جمعیت آلمان تا حدود نصف کاهش پیدا کرد.
از سوی دیگر چیزی از هولناکی جامعه فئودالی کاسته نشد. برای مثال به مدت هزار سال ارباب حق داشت تا هر عروس جوان در روستای تحت کنترلش را ازاله بکارت کند. ستمکشی رعیت­ها و به ویژه زنان به مدت طولانی ادامه یافت.
سرمایه­داری از هر نظام اجتماعی و اقتصادی پیش از خودش تحرک بیشتری دارد. به همین خاطر نهایت­ها در این نظام در ابعادی بسیار غم­انگیزتر از قبل ظاهر می­شوند. سرمایه­داری نیروهای تولیدی را در ابعاد بسیار گسترده­ای توسعه داده است و به همین خاطر وفور برای همگان امکان­پذیر است. در همان حال سرمایه­داری در اثر رقابت بین سرمایه­داران مختلف و دولت­های مختلف سرمایه­داری چند پاره شده است. رقابت بین جنرال­ موتورز و فورد، هر دوی  آن­ها را مجبور به افزایش استثمار نیروی کارشان می­کند. رقابت پر هرج و مرج بین سرمایه­داران باعث تحمیل استبداد بر کارگران در هر بنگاه سرمایه­داری  می­شود. ثروت بیکران در همسایگی فقر بیکران به حیات خود ادامه می­دهد. کم­یابی و قحطی پدیده­ای ناآشنا برای بشر نیست؛ انسان از هزار سال پیش با آن دسته و پنجه نرم می­کرده است. اما قحطی­های گذشته در اثر کمبود غذا پدید می­آمد. امروزه در دنیای تحت سلطه سرمایه­داری ما با میلیون­ها گرسنه مواجهیم در حالی که غلات اضافه در دنیا وجود دارد. این نهایت­ها را می­توان تنها با یک مثال ساده به تصویر کشید: حدود 20 میلیون کودک در جهان هر ساله در اثر فقدان آب تمیز می­میرند. سود بیل گیتس ـ­ثروتمندترین مرد جهان­ـ در عرض یک سال برای کندن چاه و لوله­کشی آب به اندازه­ای که دیگر هیچ کودکی در اثر محروم بودن از آب تمیز نمیرد، کافی است. سود فقط یک سال!
رقابت بین سرمایه­داران نه تنها اشکال نظامی که ابعاد نظامی هم به خود می­گیرد. با آغاز جنگ جهانی اول رزا لوکزامبورگ انقلابی کبیر آلمانی-لهستانی نوشت که بشر با دو گزینه سوسیالیسم و بربریت مواجه است.
ما اکنون بسیار بیشتر از رزا در مورد بربریت می­دانیم. او در ژانویه 1919 و پیش از پدید آمدن اتاق­های گاز، قبل از اختراع بمب­های اتمی که در هیروشیما و ناکازاکی انداخته شدند، به قتل رسید.
در آغاز دهه 90 من گفتم که حوادث این دهه مانند مشاهده فیلمی از دهه 1930 با دور آهسته است.
در 20 سال گذشته، جهان یک رکود بزرگ دیگر را به خود دیده است. البته این رکود نسخه رنگ و رو رفته­ای از بحران وحشتناک سال­های 33-1929 است. این درست است که راست افراطی یا فاشیسم دوباره در اروپا سر برآورده است اما لوپن هم نسخه رنگ و رو رفته­ای از هیتلر است. درست است که جبهه ملی فرانسه حدود 5 میلیون رای را در انتخابات کسب کرد که قابل مقایسه با سیزده میلیون رای هیتلر است اما تفاوت کیفی عمیقی بین حامیان این دو نفر وجود دارد. پشتوانه هیتلر خرده بورژوازی به جنون رسیده­ای بود که همه چیزش را در سال­های بحران از کف داده بود. حامیان لوپن تا این اندازه خشمگین نیستند. هیتلر گروه­های مسلحی مثل گروه ضربت طوفان را در اختیار داشت؛ حتی قبل از این­که در ژانویه 1933 به قدرت برسد. حامیان لوپن این­جا و آن­جا مهاجران را مورد حمله فیزیکی قرار می­دهند.
روی دیگر سکه یعنی مبارزات کارگران نیز نسخه رنگ و رو رفته­ای از دهه 1930 است. درست است که مبارزات کارگری تا حدی در دهه 90 در فرانسه بالا گرفت اما حتی اعتصاب توده­ای سال­های 6-1995 فرانسه قابل مقایسه با موج اشغال کارخانه­ها در ژوئن 1936 نیست.
این واقعیت که حکایت دهه 90 مانند فیلمی با دور آهسته از دهه 30 است، پیش از هر چیز به این معناست که امکان بیشتری برای متوقف کردن فیلم و تغییر روندها وجود دارد.
نکته مهم­تر این­که اکنون وضعیت سیاسی طبقه کارگر بسیار برای انقلابیون مساعدتر از دهه 30 می­باشد. در آن دهه استالینیست­ها در کل اروپا بر چپ تسلط داشتند. پیروزی هیتلر به هیچ­وجه اجتناب­ناپذیر نبود. تروتسکی به نحو درخشانی بر لزوم تشکیل جبهه متحدی از احزاب کمونیست و سوسیال دموکرات برای متوقف ساختن هیتلر تاکید می­کرد. متوقف کردن هیتلر    امکان­پذیر بود. قبل از هر چیز باید بدانیم که تعداد آرای حزب سوسیال دموکرات 8 میلیون و حزب کمونیست 6 میلیون بود که مجموعاً بیشتر از رای نازی­ها بود. تفاوت مهم­تر در کیفیت برتر حامیان احزاب کارگری بود. تروتسکی حامیان نازی­ها را تحت عنوان ”غبار انسانیت“ -یعنی افراد منزوی- توصیف می­کرد. این در حالی بود که که احزاب کارگری قدرت بسیاری در کارخانه­ها، راه آهن و… داشتند. هیتلر متوقف نشد چون سیاست استالینیستی علیه جبهه متحد بود. استالین، سوسیال دموکرات­ها را ”سوسیال فاشیست“ نام گذاری می­کرد.
از سویی دیگر اشغال کارخانه­ها در سال 1936 در فرانسه می­توانست تخته پرشی برای انقلاب پرولتری، نه تنها در فرانسه بلکه برای برافروختن انقلاب در هر جای دیگر مثلاً در آلمان باشد. متاسفانه استالینیست­ها بر ائتلاف با حزب لیبرال در راستای مصالح سیاست خارجی شوروی اصرار داشتند. نتیجه این بود که در سال 1940 همان پارلمانی که زیر پرچم ”جبهه خلق“ انتخاب شده بود، به برگزیدن مارشال پتن همکار نازی­ها به ریاست دولت رای مثبت داد.
امروزه پس از فروپاشی رژیم­های سرمایه­داری دولتی در روسیه و اروپای شرقی، قدرت احزاب استالینیست شدیداً کاهش پیدا کرده است. اکنون عرصه فراخی برای فعالیت انقلابیون وجود دارد.
فرا رسیدن هزاره جدید هم امید را در دل ما بر می­انگیزد و هم خطرات را به ما هشدار می­دهد. ما در عصر نهایت­ها زندگی می­کنیم یعنی امکانات بیکران و خطرات بی­اندازه. ما باید به نصیحت اسپینوزای فیلسوف گوش فرا دهیم که می­گفت: ”نخند، گریه نکن، بفهم!“ ما در دوره امکان­های بیکران قرار داریم.
مانیفست کمونیست، طبقه کارگر را به عنوان گورکنان سرمایه­داری توصیف کرد. امروز طبقه کارگر به نحو غیر قابل توصیفی قدرتمندتر از زمانی است که مانیفست نوشته شد. تعداد کارگران صنعتی تنها در کره جنوبی بیشتر از کل طبقه کارگر در جهان در زمان مرگ مارکس یعنی در سال 1883 است. ما جهانی برای فتح در پیش رو داریم.
نبرد سیاتل نشان دهنده خشم عظیمی علیه موسسات سرمایه­داری بود. اشپیگل نشریه پر تیراژ آلمانی نوشت که سیاتل نشان داد که هزاره آینده با جنگ علیه سرمایه­داری آغاز خواهد شد. برای سال­ها واژه ضد سرمایه­داری تنها در دایره واژگان سازمان­های انقلابی کوچک وجود داشت اما اکنون ورد زبان میلیون­ها نفر است.
برای مطالعه بیشتر:
* اگر این ”بیم“ و این ”امید“ را که در عنوان فصل از آن صحبت شده است، نمادی از تداوم وضعیت و بربریت موجود و یا برقرار نمودن سوسیالیزم بدانیم، آن وقت مطالعه این نوشته ارنست مندل لازم می­آید:
یا سوسیالیزم یا بربریت، ارنست مندل، ترجمه رامین جوان، بخش فارسی وب­سایت ارنست مندل.
و مطبی دیگر با مضمونی مشابه که ارنست مندل آن را در اواخر عمر به نگارش درآورد با عنوان سوسیالیزم یا نئولیبرالیزم؟(1993)
* آینده مارکسیزم، ارنست مندل، ترجمه رامین جوان، بخش فارسی وب­سایت ارنست مندل.
* سوسیالیزم و بحران اعتبار، ارنست مندل.
* زندگی پس از سرمایه­داری (سوسیالیزم از منظر اقتصادی)، کریس هارمن، ترجمه احمد جواهریان.
* مانیفست ضد سرمایه­داری، الکس کالینیکوس، ترجمه اقبال طالقانی، نشر آزادمهر، چاپ اول 1384، فصل سوم، صص 167-127، تصویر دنیاهای دیگر.
* سوسیالیزم، رهیافتی سیاسی، الکس کالینیکوس، ترجمه صادق تهرانی.
یا
* جهانی دیگر چگونه ممکن است؟، الکس کالینیکوس، ترجمه ناهید جعفرپور
یا
Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

اطلاعات

این ورودی در مارس 14, 2013 بدست در عمومی فرستاده شد.
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: