آلترناتیو

ماتم نگیرید! سازماندهی کنید!

استراتژی آلترناتیو:

دربارۀ بازگشت مسئله سیاسی-استراتژیک
دانیل بن سعید
ترجمه بهروز عارفی
(برگرفته از مجله اینترنتی سامان نو)

در مقایسه با بحثهاییکه تجارب ]کودتای[ شیلی و ]انقلاب[ پرتقال در سال‌های دهۀ 1970 برانگیختند، از اوایل سال‌های دهۀ 1980 با فقدان بحث استراتژیکروبرو هستیم. (حتی به رغم وضعیت بسیار متفاوت نمونه­های نیکاراگوئه و آمریکای مرکزی) در مواجهه با ضدحملۀ لیبرالی، می­توان سال‌های دهه 1980 را حتی با وجود عقب­نشینی دیکتاتوری­ها (از جمله در آمریکای لاتین) در مقابل فشار توده­ها برای دموکراسی (در بهترین حالت) سال­های مقاومت اجتماعی نامیده و وجه مشخصۀ آن را قرار گرفتن مبارزۀ طبقاتی در وضعیت تدافعی دانست. این عقب‌نشینی سیاسی توانست شرایطی ایجاد کند که برای فهم مطلب و به زبان ساده، آن را توهم اجتماعی می‌نامیم. (در تقارن با توهم سیاسی که مارکس جوان وجودش را بر ملا کرد. مخاطبان مارکس افرادی بودند که رهایی سیاسی-حقوق مدنی- را به مثابه آخرین کلام رهایی انسان می‌پنداشتند). تجارب اولیۀ فورو‌م‌های اجتماعی از زمان برگزاری کنفرانس سیاتل (1999) و اولین گردهمایی پورتو آلگره (2001) تا حدودی بازتاب‌هایی از این توهم بودند؛ توهم نسبت به خودکفایی جنبش‌های اجتماعی و به پشت صحنه رانده شدن مسالۀ سیاسی به‌مثابه پیامد نخستین مرحله رشد مبارزات اجتماعی در پایان سال­های دهۀ 1990.

من نام این پدیده را (برای ساده کردن سخن) لحظۀ اتوپیک جنبش­های اجتماعی می­نامم که دربرگیرندۀ روایت­های متفاوتی است: توهم لیبرالی (یک لیبرالیسم کاملا کنترل شده)، اقتصاد کینزی (از نوع کینزنیانیسم اروپایی) و به ویژه اتوپی نئو‌لیبرتارین-”نو آنارشیست از تغییر جهان بدون کسب قدرتیا قناعت کردن به یک نظام متعادل توازن ضد قدرت‌ها(نظیر جان هالووی، تونی نگری، دِی). خیزش مجدد مبارزات اجتماعی به صورت پیروزی­های سیاسی یا انتخاباتی متبلور شدند (در آمریکای لاتین: ونزوئلا و بولیوی). در اروپا، به جز مورد استثنایی فرانسه (نظیر کارزار علیه قانون جدید کار برای جوانان)، این مبارزات با شکست مواجه شده و نتوانست از ادامه خصوصی­سازی­ها، رفرم‌های تامین خدمات اجتماعی و از میان رفتن حقوق اجتماعی جلوگیری نماید. این تضاد موجب می‌شود که در غیاب پیروزی­های اجتماعی، توقعات مجددا به سوی راه‌حل­های سیاسی (از جمله انتخاباتی) روی بگرداند؛ همان گونه که انتخابات ایتالیا گواه آن است (1)
این بازگشت مسالۀ سیاسیآغازگر مجدد بحث‌های استراتژیکی است که هنوز لنگان است. آن مجادلاتی که کتاب­های هالووی، نگری و مایکل آلبرت برانگیخته‌اند، بررسی ترازنامه آن چه در ونزوئلا می­گذرد، انتخاب لولا در برزیل و یا حتی تغییر جهت­گیری زاپاتیست­ها (که بیانیۀ ششم سلوا لاکاندونا و کارزار دیگردر مکزیک موید آنند)، همه گویای این امر می‌باشند. مباحثات حول طرح مانیفست اتحادیه کمونیست انقلابی (LCR) در فرانسه یا کتاب الکس کالینیکوس(2) نیز در چنین وضعیتی معنی می­یابند. مرحلۀ نگفتن­ها و مقاومت‌های خویشتن‌دارانه. (فریاد هالووی با شعار جهان یک کالا نیستو یا جهان فروشی نیست) اینک در حال خاموشی است. تعیین این که چه نوع جهانی میسر است ضروری است؛ به ویژه کشف راه­های نیل به آن.
استراتژی داریم تا استراتژی
مفاهیم استراتژی و تاکتیک (و بعدها مفاهیم جنگ موضعی و جنگ متحرک) با اقتباس از واژه‌های نظامی (از جمله در آثار کلاوس ویتزو دلبروک) وارد جنبش کارگری شد. با وجود این، معانی آن­ها بسیار تغییر کرده­اند. دورانی بود که استراتژی مترادف با علم به هنر پیروزی در یک نبرد بود و تاکتیک به ترفند جابه­جایی نیروها در میدان نبرد محدود می­شد. از آن زمان، جنگ میان سلسله‌های پادشاهی گرفته تا جنگ‌های ملی، از جنگ تمام عیار گرفته تا جنگ جهانی (در عصر حاضر)، میدان استراتژی کماکان بی‌وقفه در عرصۀ زمان و مکان گسترش یافته است. از این پس، می­توان یک استراتژی گلوبال (در سطحی جهانی) را از استراتژِی محدود (مبارزه برای کسب قدرت در قلمروی مشخص) تمیز داد. نظریۀ انقلاب مداوم تا حدودی طرحی اولیه از استراتژی کلی را نشان می‌داد: انقلاب در عرصۀ ملی (در یک کشور) شروع شده و تا سطح قاره و جهان گسترش می‌یابد؛ این انقلاب با کسب قدرت سیاسی قدمی تعیین­کننده بر می‌دارد اما با یک انقلاب فرهنگی تداوم یافته و تعمیق می‌یابد. لذا انقلاب، عمل را با روند و واقعه را با تاریخ در هم می­آمیزد.
امروزه با وجود دولت­های نیرومندی که دارای استراتژی اقتصادی و نظامی جهانی­اند، این بُعد از استراتژی گلوبال (جهانی) در مقایسه با نیمۀ اول قرن بیستم اهمیت بیشتری دارد. ظهور فضاهای جدید استراتژیک قاره‌ای یا جهانی گواه این مدعاست. دیالکتیک انقلاب مداوم (در تقابل با نظریه امکان ایجاد سوسیالیسم در یک کشور)، به عبارت دیگر امروزه درهم‌تنیدگی مرزهای ملی، قاره‌ای و جهانی بیشتر از هر زمانی است. امکان به دست گرفتن اهرم‌های قدرت سیاسی در یک کشور (نظیر ونزوئلا و بولیوی) وجود دارد، ولی بلافاصله مسئله استراتژی در سطح یک قاره (آلبا علیه آلکا، گزارش مرکوسور، پیمان آند و غیره) به مثابه یک مسالۀ سیاست داخلی قد علم می‌کند. در کشورهای اروپایی در همه جا، مقاومت در برابر ضدرفرم­های لیبرالی می­تواند به تناسب قوا، بر دستاوردهای حقوقی و حمایت‌های قانونی در سطح یک کشور متکی باشد. حتی یک راه حل موقتی در مورد معضلات بخش­های دولتی، مالیاتی و تامین خدمات اجتماعی و حفظ محیط زیست (برای پایه­ریزی مجدد یک اروپای اجتماعی و دموکراتیک) از همان ابتدا یک طرح در سطح اروپا را ضروری می­سازد. (3)

فرضیه‌های استراتژیکی
لذا مسالۀ مورد بررسی در این‌جا به آن چه من استراتژی محدود نامیده­ام، محدود می‌‌شود. به عبارت دیگر مبارزه برای کسب قدرت سیاسی در سطح ملی مورد نظر است. در واقع، در این جا همه ما بر سر این واقعیت توافق داریم که در چارچوب جهانی شدن، امکان دارد دولت­های ملی تضعیف شده و شاهد نوعی جابجایی اعمال حاکمیت ملی باشند. (4) اما، قلمرو ملی (که توازن قوای طبقاتی در چارچوب آن شکل می­گیرد و سرزمینی را به دولتی منصوب می­کند) در قلمرو متحرک فضا های استراتژیک کماکان نقش تعیین­کننده­ای دارد. گزارش منتشره در شماره 179 ”نقد کمونیستی“ (مارس 2006) به این درجه از مسائل اختصاص یافته است.
بی­درنگ، آن دسته از انتقادات که ما را به داشتن بینش ”مرحله­ای“ از روند انقلابی متهم می­سازد، (از جان هالووی گرفته تا سدریک دوران را کنار بگذاریم. (که بر طبق آن گویا برای ما، کسب قدرت ”لازمه اولیه و بی چون و چرا“ی هر گونه تحول اجتماعی است). این استدلال اگر کاریکاتوری نباشد، ناشی از      بی­اطلاعی ساده است. ما هرگز طرفدار پرش با نیزه بدون خیز برداشتن نبوده­ایم. این که من بارها این سوال را مطرح کرده­ام که ”چگونه می­توان از هیچ به همه چیز رسید؟“، برای تاکید بر این نقطه است که گسست انقلابی، جهش خطرناکی است که در مناقشه بین دو طرف، نفر سوم (بوروکراسی) سودش را ببرد. حق با گییوم لی یژارد است وقتی که برای اثبات این که همه چیز سفید و یا سیاه نمی­باشد، عاری از حقیقت بودن این ادعا که پرولتاریا تا پیش از کسب قدرت، هیچ شمرده می­شود ”حتی امر مسلمی نیست که بخواهد همه چیز بشود“ را به ما یادآور می­شود. استفاده از اصطلاح ”همه چیز و یا هیچ چیز“ که از سرود انترناسیونال به عاریت گرفته شده، صرفا به منظور تاکید بر عدم تقارن ساختاری و تقابل میان انقلاب (سیاسی) بورژوائی و انقلاب اجتماعی است.
مقولات جبهه واحد، خواست­های انتقالی، حکومت کارگری -که تروتسکی و نیز تالهایمر، رادک، کلارا زتکین در مباحث برنامه­ای انترناسیونالیسم کمونیسم تا کنگره ششم آن، از آن دفاع می­کردند که دقیقا در خدمت تبیین و پیوند هر رویدادی با شرایط تدارک آن، هر رفرمی به انقلاب و هر جنبشی به هدف نهایی آن بود. به موازات آن، نزد گرامشی مقوله­های سلطه (هژمونی) و ”جنگ موضعی“ در همان جهت گام بر می­دارند. (6) تقابل میان شرق (مکانی که تسخیر قدرت گویا سهل­تر است ولی نگهداری­اش سخت­تر) و غرب حکایت از همان مشغولیات فکری دارد (در این باره، به بحث­های مربوط به ترازنامه انقلاب آلمان در کنگره پنجم انترناسیونال کمونیست مراجعه کنید). حتی برای یک بار هم شده، ما هرگز طرفدار
تئوری سقوط نبوده­ایم (7) در این باره به کتاب جاکومو مارامائو مراجعه کنید.
برخلاف بینش­های خودانگیخته­گرای روند انقلابی و برخلاف بی­تحرکی ساختارگرایانه سال­های دهه 1960، ما همواره بر سهم ”عامل ذهنی“ اصرار  می­ورزیم. اما نه در الگوبرداری بلکه بر آن چه آنتوان آرتوس در مقاله­اش در مجله نقد کمونیستی اشاره دارد، و ما بر آن نام ”قضیه­های استراتژیکی“    نهاده­ایم، اصطلاحی که به هیچ­وجه بازی با کلمات نیست. یا الگو، چیزی برای کپیه کردن، نظیر یک دستورالعمل است. یک فرضیه، راهنمائی است برای عمل و با تکیه بر تجربیات گذشته، اما درش بر روی تجربیات و بر حسب موقعیت­های جدید باز بوده و انعطاف­پذیر است. بنا بر این، یک خیال­پردازی نبوده، بلکه چکیده­ای­ست از تجارب گذشته، (تنها ماده­ای که در اختیار داریم)، با علم به این که حال و آینده، ضرورتا غنی­تر می­باشند. در نتیجه، انقلابیون با همان  مخاطره­ای روبرو هستند که نظامیان، که به قول عوام، همیشه به اندازه یک جنگ تاخیر دارند.
در پرتو تجارب بزرگ انقلابی قرن بیستم (نظیر انقلاب روسیه و انقلاب چین و نیز انقلاب آلمان، جبهه خلق در فرانسه، جنگ داخلی اسپانیا، جنگ آزادی­بخش ویتنام، مه 68، پرتقال، شیلی …)، دو فرضیه بزرگ را می­توان تمیز داد. فرضیه اعتصاب عمومی که منجر به قیام می­شود GGI و فرضیه جنگ توده­ای طولانیGPP. این دو به دو نوع بحران، دو نوع قدرت دوگانه و در دو شکل از نحوه پایان­یابی بحران خلاصه می­شوند.
در مورد اعتصاب عمومی قیامی، دوگانگی قدرت شکلی اساسا شهری دارد، از نوع کمون (نه تنها کمون پاریس بلکه شورای پتروگراد، قیام هامبورگ، قیام کانتون و قیام بارسلون و …) دو قدرت نمی­توانند برای مدتی نسبتا طولانی و در فضایی متمرکز هم­زیستی کنند. در این مورد، با یک رودررویی سریع برای تعیین وضعیت روبرو هستیم (که می­تواند به رودررویی طولانی منجر شود: نظیر جنگ داخلی در روسیه، جنگ آزادی­بخش در ویتنام پس از قیام 1945 و ….) در چنین فرضیه­ای، تضعیف روحیه ارتش و عدم انظباط و سازمان­دهی سربازان نقش مهمی بازی می­کند (کمیته سربازان در فرانسه، SUV ها در پرتقال و دسیسه­های میر MIRدر میان ارتش شیلی، بخشی از آخرین تجارب قابل ذکر در این زمینه­اند.)
در مورد جنگ توده­ای طولانی، با قدرت دوگانه­ای روبرو هستیم که در سطح کشور عمل می­کند (نواحی آزاد شده و اداره این مناطق) که می­توانند زمان طولانی­تری هم­زیستی کنند. مائو با انتشار جزوه ”چرا حاکمیت سرخ می­تواند در چین دوام یابد؟“در سال 1927 این شرایط را به خوبی درک کرد و تجربه جمهوری ینان نمونه بارز آن بود. در مورد فرضیه نخست، ارگان­های قدرت بدیل به لحاظ محتوی اجتماعی منحصرا توسط شرایط شهری (نظیر کمون پارسی، شورای پتروگراد، شوراهای کارگری، کمیته میلیشیای کاتالونیا، بندهای صنعتی و چریک محلی و غیره است که تعیین می­شوند در حالی که در مورد فرضیه دوم، در ”ارتش خلق“ متمرکز می­شوند (با اکثریت دهقانی)
در بین این دو کلان فرضیه پالاییده، می­توان انواع ترکیبات بینابینی را یافت. من جمله در انقلاب کوبا و علی رغم افسانه ساده شده کانون (عمدتا از طریق کتاب رژیس دبره انقلاب در انقلاب)، ما شاهد پیوند و خیزش کانون چریکی در مقام هسته ارتش شورشی، با تلاش­هایی در جهت اداره امور و اعتصاب­های عمومی در شهرهای هاوانا و سانتیاگو هستیم. رابطه بین آن­ها مشکل­آفرین بود، همان طوری که مکاتبات فرانک پائیس Frank Païs، دانیل راموس لاتور Daniel Ramos Latour، و شخص چه­گوارا در مورد تنش موجود میان ”لاسلوا la selva“ و ”ال لانکو el llano“ گواه آنند. (8). پس از انقلاب، روایت رسمی دولتی که حماسه قهرمانانه گرانما و بازماندگان زنده آن را به عرش اعلی می­برد تا برای پایه­گذاری گروه 26 ژوئیه و رهبری کاستریستی حقانیت بیشتری کسب کنند، سدی شد بر سر راه مهم همه­جانبه روند انقلاب کوبا. این روایت ساده شده تاریخ، که از چریکی روستائی الگوی نمونه می­سازد، انگیزه­ای شد برای تجارب سال­های دهه 1960 (در پرو، ونزوئلا، نیکاراگوئه، کلمبیا، بولیوی). در جریان نبردهای دولاپوئنته De la Puente و لوباتون Lobaton، کامیلو تورس Camillo Torres، یون سوزا YonSosa، لوسین کاباناس Lucien Cabanas در مکزیک، کارلوس ماریگلا Carlos Marighela و لامارکا Lamarca در برزیل و غیره، ماجرای فاجعه­بار     چه­گوارا در بولیوی، نابودی تقریبا کامل ساندینیست­ها در 1963 و 1967 در پانکازان Pancasan، فاجعه تئوپونته Teoponte در بولیوی که پایان این دوره را رقم زد.
در اوایل سال­های دهه 1970، فرضیه استراتژیکی PRT در آرژانتین و میر در شیلی، عمدتا به نمونه ویتنامی از جنگ توده­ای طولانی استناد کرد (PRT به نمونه افسانه­ای از جنگ آزادی­بخش الجزایر استناد می­کرد). تاریخ جبهه ساندینیستی تا پیروزی­اش در سال 1979 بر دیکتاتوری سوموزا ترکیبی بود از گرایشات مختلف. جناح GPP (جنگ طولانی توده­ای) و توماس بورخه Tomas Borge، جهت­گیری­شان را به گسترش جنگ چریکی در کوهستان و به لزوم گردآوری تدریجی قوا در طی یک مدت طولانی معطوف کرده بودند. گرایش پرولتری (خائیم ویلاک Jaime Wheelock) بر تاثیرات اجتماعی توسعه سرمایه­داری در نیکاراگوئه و تقویت طبقه کارگر انگشت گذاشته و در عین حال چشم­انداز گردآوری نیرو در دراز مدت جهت ”لحظه قیام“ را در مد نظر داشت. سمت­گیری گرایش ”ترسریست“ Tercériste[گرایش شورشی معروف به راه سوم] (برادران اورتگا Ortega) که ترکیبی بود از دو گرایش دیگر پیوند جبهه جنوب را با قیام ماناگوآ Managua ممکن ساخت.
پس از پیروزی انقلاب، هومبرتو اورتگا اختلافات را چنین خلاصه کرد: ”من سیاست انباشت منفعل نیروها را آن سیاستی می­نامم که بر عدم مداخله در اوضاع و احوال مشخص و گردآوری نیروها همراه با بی­تفاوتی استوار است. این انفعال در سطح اتحادها خود را به منصه ظهور رسانید. دلیل وجود انفعال این بود که ما می­پنداشتیم که قادر به گردآوری اسلحه ، سازمان­یابی بوده و      می­توانیم نیروهای انسانی را بدون نبرد با دشمن متحد سازیم، بی آن که توده­ها را درگیر سازیم“ (9) با وجود این، او می­پذیرد که وضعیت ما و نقشه­های ما را به جلو هل داد: ”ما فراخوان به قیام دادیم، حوادث شتاب گرفته، شرایط عینی به ما اجازه نمی­داد که آمادگی بیشتری کسب کنیم. در واقع، ما نمی­توانستیم با قیام مخالفت کنیم. جنبش توده­ای چنان ابعاد گسترده­ای به خود گرفته بود که پیشتاز از رهبری آن ناتوان بود.“ ما نمی­توانستیم با چنین موجی مخالفت کنیم. تنها کاری که از ما ساخته بود، این بود که رهبری جنبش را تا حدودی به دست بگیریم و آن را هدایت کنیم.“ و او جمع­بندی می­کند که ”استراتژی ما برای قیام، همواره بر توده­ها متکی بود و نه بر یک طرح نظامی. این نکته باید روشن باشد“. در واقع، گزینش استراتژیک عبارت است از تنظیم تقدم­های سیاسی، دوران مداخله، شعارها و تعیین خط مشی و اتحادهای سیاسی.
از لوس دولاسلوا Los de la selva تا ال تروئنو آن لاسیودادEl trueno en la ciudad ، روایت ماریو پایراس Mario Payeras از روند گواتمالائی همگی بر بازگشت از جنگل به شهر و بر تغییر رابطه میان نظامی و سیاسی، میان شهر و روستا گواهی دارد. نقد اسلحه (یا انتقاد از خود) رژیس دبره در سال 1974، نیز بازگوی کارنامه سال­های دهه 60 و تحولات ناشی از آن می­باشد. در اروپا و ایالات متحده، ماجراهای فاجعه بار راف RAF در آلمان (فراکسیون ارتش سرخ)، ودرمن Weathermen در آمریکا (بگذریم از ماجرای زودگذر و مضحک چپ پرولتری در فرانسه و نظریه های سرژ ژولی آلنژیسمارSerge July/Alain Geismar درکتاب فراموش نشدنی ”به سوی جنگ داخلی“. (و نیز تلاش­های مشابه دیگر در جهت جازدن چریکی روستائی به جای ”چریکی شهری“، در دهه 1970 عملا به پایان رسیدند. تنها مواردی از جنبش مسلحانه که توانستند دوام آورند، تشکلاتی بودند که پایه اجتماعی­شان در مبارزه با ستم ملی قرار داشت (ایرلند، اسکادی Euzkadi [باسک ها]) (10).
لذا این فرضیه­ها و تجارب استراتژیکی را نمی­توان تا حد یک سمت­گیری نظامی کاهش داد. آن­ها مجموعه­ای از وظایف سیاسی را تنظیم می­کنند. از این رو که، درک PRT از انقلاب آرژانتین به مثابه جنگ آزادی­بخش ملی و تقدم جنبه مسلحانه (GRP) به بهای فدا کردن سازمان­دهی در واحدهای تولیدی و محله­ها انجامید. به همان سیاق، جهت­گیری میر با تاکیدش بر ”اونیتای“ خلقی [اتحادخلقی] حول گردآوری نیرو (و پایگاه در روستاها) به منظور تدارک مبارزه مسلحانه طولانی و ارزیابی نادرست در زورآزمائی با کودتاگران، و به ویژه در کم بها دادن به پیامدهای دائمی آن منتهی شد. با وجود این میگوئل انریکه Miguel Enriquez، پس از شکست ”تانکازو tankazo“، یک دوره کوتاه متناسب با تشکیل حکومت پیکارگر برای آماده ساختن زورآزمایی را خوب درک کرده بود.
بدون تردید، پیروزی ساندینیست­ها در سال 1979 نقطه عطفی به شمار می­رود. این نکته­ای است که دست کم ماریو پایراس Mario Payeras از آن دفاع می­کند، در ضمن این که در گواتمالا (و السالوادور) جنبش­های انقلابی دیگر تنها با دیکتاتوری­های پوشالی پوسیده مواجه نبوده بلکه با کارشناسان ”جنگ­های فرسایشی“ و ”ضدشورش“ اسرائیلی، تایوانی و امریکائی روبرو بودند. از آن پس، این عدم توازن رو به افزایش در بستر دکترین استراتژیکی جدید پنتاگون و جنگ ”نامحدود“ علیه ”تروریسم ” به کل جهان گسترش یافته است. این یکی از دلایلی (به اضافه خشونت فوق­العاده شدید اندوه­بار تجربه کامبوج، ضدانقلاب بورکراتیک در شوروی، انقلاب فرهنگی در چین) که مسئله خشونت انقلابی، که تا چندی پیش حتی معصوم و رهایی­بخش تلقی می­شد (در بستر حماسه گراما Gramma و چه­گوارا و یا در لابهلای نوشته­های فانون Fanon، جیاپ Giap و کابرال Cabral) امروز پر دردسر و حتا تابو به حساب می­آید. بدین ترتیب است که امروزه شاهد تلاش­هایی هستیم که با استفاده از سنتز لنین و گاندی (11) یا با جهت­گیری به سوی سیاست عدم خشونت، کورمال کورمال یک استراتژی نامتقارن از ضعیف تا قوی را می­جویند. (12) (به بحث در باره بدیل و بازسازی کمونیستی مراجعه کنید). معهذا از زمان سقوط دیوار برلین تا کنون، جهان با خشونت کمتری مواجه نیست. امروزه شرط­بندی روی ”راه حل مسالمت­آمیز“ راه حلی که در قرن افراط­ها هیچ چیز بر آن مهر تایید نزد، عملی غیرمحتاطانه و از روی ساده­لوحی است. اما این داستان دیگری است که از چارچوب بحث من خارج می­شود.

فرضیه اعتصاب عمومی قیامی
بنا بر این، فرضیه استراتژیکی که در سال­های 70 نقش شاقول را برای ما داشت، فرضیه GGI (اعتصاب عمومی منجر به قیام) است که درست نقطه مقابل غالب انواع مائوئیسم جا افتاده و برداشت­های تخیلی از انقلاب فرهنگی بود. به روایت آنتوان آرتوس ما از این پس ”یتیم“ این فرضیه خواهیم بود. این فرضیه در گذشته نوعی ”کاربرد“ داشت که امروز دیگر معتبر نیست، معهذا او با اصرار بر ضرورت بازسازی یک فرضیه جدی به جای تکرار بی­وقفه کلمه گسست و   وعده­های توخالی، بر اعتبار و تناسب کماکان امروزی مقوله بحران انقلابی و قدرت دوگانه مجددا تاکید می­کند. دل­نگرانی او در این دو نکته متجلی می­شود.
از یک طرف، آنتوان بر این واقعیت پا می­فشارد که دوگانگی قدرت ممکن است به طور کامل در خارج از نهادهای موجود قرار نداشته باشد و ناگهان به صورت هرمی از سویت­ها یا شوراها از هیچ پدید آیند. امکان دارد که در گذشته­ای نه چندان دور هنگام بررسی و مطالعه روندهای واقعی انقلاب در دوره­های آموزشی انقلابات (آلمان- اسپانیا، پرتقال، شیلی و خود انقلاب روسیه) تسلیم چنین بینش ساده­گرایانه از روند واقعی رویدادها شده باشیم.
من در این مورد تردید دارم، چرا که هریک از این تجربیات فوق، ما را با دیالکتیک میان اشکال گوناگون خودسامان­یابی و نهادهای پارلمانی یا شهری موجود رودررو ساخت. هر چه باشد، تا وقتی که ما توانستیم چنین بینشی داشته باشیم، توسط پاره­ای از متون تصحیح می­شدند (13). زمانی که دیدیم ارنست ماندل پس از بررسی مجدد رابطه سویت­ها (شوراها) و مجلس موسسان در روسیه به ”دموکراسی مختلط“ رو آورد، حتی خود ما هم احساس ناراحتی   می­کردیم و دچار شوک شدیم.
در واقع کاملا واضح است که به طریق اولی در کشورهایی که بیش از یک قرن سنت پارلمانی دارند، کشورهایی که در آن­ها انتخابات و حق رای همگانی جا پای محکمی دارد و از مجرای انتقال حقانیت به ”سوسیالیسم از طریق پائینی­ها“ که وزنه اصلی داشته و لیکن با حضور نهادهای نمایندگی با وزنه کمتری، روند انقلاب را نمی­توان به گونه دیگری تصور کرد.
عملا ما در مورد این نکته متحول شده­ایم، برای مثال به مناسبت انقلاب نیکاراگوئه می­شد در سال 1980، در وضعیت جنگ داخلی و حکومت نظامی مخالف برگزاری انتخابات ”آزاد“ بود ولی ما اصل برگزاری انتخابات را زیر سوال نمی­بردیم. ایراد ما به ساندینیست­ها این بود که به چه دلیل ”شورای دولتی“ را منحل کردند چرا که می­توانست نقش مجلس اجتماعی و یک قطب برحق را بازی کند و بدیلی در مقابل مجلس منتخب باشد. به همین ترتیب، در سطحی بسیار پائین­تر، مفیدتر می­بود که در پورتو الگر به دیالکتیک میان نهادهای منتخب شهری (انجمن شهر) و انتخابات عمومی (کشوری) و کمیته های بودجه مشارکتی بازمی گشتیم.
در حقیقت مسئله­ای که در برابر ما قرار دارد، مسئله رابطه میان دموکراسی در سطح کشوری و دموکراسی مشارکتی (کمون، شوراها، مجلس خلقی ستوبال Setubal در مقیاس کشوری) نیست، حتی مسئله رابطه میان دموکراسی مستقیم و دموکراسی نمایندگی نیست (هر دموکراسی تا حدودی نمایندگی است و لنین طرفدار وکالت تام الاختیار نبود)، ولی مسئله بر سر ایجاد یک اراده عمومی است. ایرادی که عموما (از سوی کمونیست­های اروپائی یا نوربرتو بوبیو Norberto Bobbio) به دموکراسی از نوع شورائی وارد می­شود، بر گرایش صنفی-طبقاتی بودن آن است: جمع جبری (یا هرمی) از منافع خاص (گروه­های بی­اهمیت، موسسه تولیدی و ادارات) که توسط وکالت تام الاختیار به هم مرتبط باشد، اراده عمومی را منعکس نمی­کند. تاثیرات جنبی دموکراسی نیز محدودیت­های خود را دارد: اگر اهالی جلگه­ای با ایجاد جاده­ای مخالفت کنند یا اهالی شهری با ایجاد محلی برای انباشت زباله مخالفت کرده و آن را به شهر مجاور حواله دهند، در آن صورت باید شکلی از مرکزیت حکم وجود داشته باشد. (14) در بحث با کمونیست­های اروپائی، ما بر روی لزوم میانجی­گری احزاب (و بر کثرت­گرائی آن­ها) پافشاری می­کنیم تا بتوانند تلفیقی از پیشنهادات ارائه دهند یعنی با شروع از نقطه نظرهای خاص و ترکیب آن­ها یک اراده عمومی بیافرینند. بدون این که در عالم خیال در پیچ و خم نهادهای سیاسی سرگردان شویم، ما بیش از پیش، غالبا در اسناد برنامه­ای خود، فرضیه کلی وجود دو مجلس را گنجانده­ایم که ساز و کار عملی آن را تجربه تعیین خواهد کرد.
دومین نکته­ای که در نقد بر نوشته آلکس کالینکوس
Alex Callinicos رشته فکری آنتوان را به خود سخت مشغول می­کند، این است که نوشته الکسی تا آستانه تصرف قدرت بیشتر جلو نمی رود و در آن مرحله متوقف می­شود، و ادامه ماجرا را یا به امید فرا رسیدن ندائی از غیب به حال خود رها کرده ویا امواج حرکت خودبه­خودی توده­ها و فوران همه­گیر دموکراسی شورائی راه حل خود را می­یابند. با وجودی که در برنامه الکس، دفاع از آزادی­های عمومی گنجانده شده، اما هیچ نشانی از مطالبات درباره نهادهای سیاسی نیست (نظیر انتخابات عمومی با روش اکثریت نسبی، مجلس موسسان یا تک مجلسی و دموکراتیزاسیون رادیکال). ولی آن چه به سدریک دوران Cédric Durand مربوط می­شود، او نهادها را صرفا به مثابه تقویت کننده ساده استراتژی­های خود مختاری و اعتراضی تلقی می­کند، چیزی که در عمل بتواند به صورت مصالحه ای میان ”پائین“ و ”بالا“ ظاهر شود، به بیان دیگر یک گروه فشار پیش و پا افتاده­ای از ”پائینی­ها“ی اولیه برای اعمال فشار به ”بالائی­ها“ که دست نخورده باقی مانده است.
در واقع، میان مدافعان مباحث بحث­انگیز در نشریه نقد کمونیستی، در مورد بدنه کلی برنامه ملهم از ”قریب­الوقوع بودن فاجعه“ و یا برنامه انتقالی اتفاق نظر است: خواست­های انتقالی، خط مشی اتحادها (جبهه واحد) (15)، منطق سلطه (هژمونی) و درباره دیالکتیک (و نه تعارض) میان اصلاحات و انقلاب. بدین ترتیب، با جداکردن یک برنامه حداقل (”ضدلیبرالی“) از یک برنامه ”حداکثر“ (ضدسرمایه­داری) و دیوار کشیدن بین این دو مخالفیم و کاملا معتقدیم که یک سیاست ضد لیبرالییسم پیگیر به ضد سرمایه­داری منتهی می­شود چرا که پویایی مبارزات این دو سخت در هم تنیده­اند.
ما می­توانیم با توجه به تناسب نیروها و سطح آگاهی موجود، در مورد     فرمول­بندی دقیق خواست­های انتقالی به بحث بپردازیم. اما، ما به سهولت در مورد موقعیت و جایگاه مسائل مربوط به مالکیک خصوصی ابزار تولید، ارتباطات و مبادله به توافق خواهیم رسید، هم چنین در باره آموزش بخش دولتی، اموال عمومی بشریت، یا مسئله بیش از بیش با اهمیت اجتماعی کردن دانش (در تقابل با مالکیت خصوصی کار فکری). به همان ترتیب، ما به راحتی با کشف اشکال اجتماعی دستمزد از طریق سیستم تامین خدمات اجتماعی موفق خواهیم شد در مسیر زوال نظام مزدبگیری گام برداریم. سرانجام ما با مخالفت با نظام کالایی تعمیم­یافته گسترش بخش­های رایگان یعنی ”کالازدایی“ را، پیشنهاد کرده و آلبته نه فقط در بخش خدمات بلکه در حیطه اجناس مصرفی مورد نیاز.
مسئله دردآور مرحله انتقالی عبارتست از مسئله ”حکومت کارگری“ یا ”حکومت زحمتکشان“. این مشکل جدیدی نیست. بحث در مورد کارنامه انقلاب آلمان و حکومت ساکس تورنیگه Saxe-Thuringe در پنجمین کنگره انترناسیونال کمونیستی از ناروشنی حل نشده دستورکارهای اولین کنگره انترناسیونال کمونیست و وسعت دامنه تفاسیر و کاربردهای آن را بخوبی نشان می­دهد. ترینت Treint در گزارش خود تاکید می­کند که ”دیکتاتوری پرولتاریا از آسمان نمی­افتد؛ این پدیده آغازی دارد و حکومت کارگری مترادف با آغاز دیکتاتوری پرولتاریا است.“ او در مقابل، ”ساکسونی شدن“ جبهه واحد را افشا می­کند: ”ورود کمونیست­ها در یک حکومت ائتلافی در کنار صلح­طلبان بورژوا برای جلوگیری از مداخله علیه انقلاب از منظر نظری نادرست نیست، اما تنها فایده حکومت­هایی نظیر حکومت حزب کارگر یا حکومت کارتل چپ­ها این است که برای ”دموکراسی بورژوائی درون احزاب خود ما هم گوش شنوایی پیدا کنند“.
در مباحثات در مورد فعالیت انترناسیونال، اسمرال
Smeral اعلام می­کند: آیا در مورد ”تزهای کنگره خودمان“ [کمونیست­های چک] در فوریه 1923 در مورد حکومت کارگری ما همگی در موقع تدوین آن­ها کاملا متقاعد بودیم که آن تزها با تصمیمات کنگره چهارم مطابقت داشتند. آنان به اتفاق آرا به تصویب رسیدند“. اما ”توده­ها به هنگام صحبت از حکومت کارگری، به چه فکر        می­کنند؟“: ”در انگلستان، آن­ها به حزب کارگر فکر می­کنند، در آلمان و کشورهایی که سرمایه­داری در حال تلاشی است، جبهه واحد به معنی این­ست که کمونیست­ها و سوسیال دموکرات­ها به جای این که هنگام اعتصابات علیه هم مبارزه کنند، دوش به دوش هم در تظاهرات شرکت نمایند. حکومت کارگری برای این توده­ها یک معنی بیشتر ندارد و هنگامی که آن­ها این اصطلاح را به کار می­برند، منظورشان همه احزاب کارگری متحد شده است. و اسمرال ادامه    می­دهد: ”درس ژرف تجربه ساکس در کجا نهفته است؟ پیش از هر چیز در این که نمی­توان به ناگهان و بدون دورخیز کردن با پاهای جفت شده پرید.“
روث فیشر
Ruth Fisher به او پاسخ می­دهد که حکومت کارگری به مثابه ائتلافی از احزاب کارگر، معنایش فقط ”انحلال حزب­مان“ می­تواند باشد. کلارا زتکین در گزارش خود درباره شکست اکتبر آلمانی تاکید می­کند: ”من نمی­توانم اعلامیه زینوویف را در مورد حکومت کارگران و دهقانان بپذیرم چرا که در آن حکومت کارگران و دهقانان اسم مستعار، یا مترادف یا هم­نامی است برای دیکتاتوری پرولتاریا. شاید این امر در روسیه صدق می­کرد ولی در کشورهای سرمایه­داری پیشرفته این نکته صادق نیست. در آن کشورها، حکومت کارگران و دهقانان بیان سیاسی شرایطی است که بورژوازی دیگر قادر به حفظ قدرتش نیست اما پرولتاریا هم در وضعیت اعمال دیکتاتوری­اش نیست“. زینوویف در حقیقت مسلح شدن پرولتاریا، کنترل کارگری تولید، انقلاب مالیاتی را از اهداف ابتدائی حکومت کارگری“ می­داند.
فهرست مطالب مربوط به بحث طولانی است. مباحثات حکایت از ابهامات فراوان دارد که خود ترجمان یک تضاد واقعی و مسئله ای لاینحل بود، در حالی که مسئله مطرح شده در ارتباط با شرایط انقلابی یا پیشا انقلابی بود. ارائه راه حل و دستورالعمل برای تمام موارد و هر اوضاعی عملی غیر مسئولانه بود. با همه  این­ها، می­توان سه معیار مرکب و قابل انعطاف جهت مشارکت در یک ائتلاف حکومتی با چشم­اندازی موقتی را تمیز داد که الف: که مسئله چنین مشارکتی تنها در شرایط بحران یا در اوضاع رشد چشم­گیر بسیج اجتماعی موضوعیت داشته و قابل طرح است و نه در شرایط رکود؛ ب: که حکومت مورد نظر به نقد در مسیر پویائی گسست نظم موجود درگیر شده باشد (نمونه بسیار خاضعانه­تر از مسلح شدن مورد نظر زینوویف می­تواند عبارت باشد از اصلاحات ارضی رادیکال، ”تهاجم خودکامانه“ به حریم مالکیت خصوصی، الغای امتیازات مالیاتی، گسست از نهادهای سیاسی و حکومتی -نظیر گسست جمهوری پنجم در فرانسه، لغو معاهده­های اروپائی، خروج از پیمان­های نظامی و غیره)؛ ج: نکته آخر این که تناسب قوا به انقلابیون این امکان را بدهد که آن­ها بتوانند در قبال تحقق و عملی شدن تعهدات، تضمینی داشته باشند، به طوری که در صورت عدم تحقق آن­ها، طرف مقابل را مجبور به پرداخت بهای گزافی بکند.
در پرتو چنین رویکردی، شرکت در حکومت لولا (برزیل) امری اشتباهی بود: الف- از حدود ده سال پیش با این سو، جنبش توده­ها دائما در حال افت بوده است به استثنای جنبش بی­زمین­ها. ب- کارزار انتخاباتی لولا و نامه­اش خطاب به برزیلی­ها پیشاپیش رنگ سیاست روشن سوسیال-لیبرالی داشت و از پیش تامین هزینه اصلاحات ارضی و برنامه ”ریشه­کنی گرسنگی“ را به خطر انداخته بود.ج- سرانجام، تناسب نیروی اجتماعی، چه در داخل حزب و چه درون حکومت به صورتی بود که حتی با یک نیمچه وزارت­خانه کشاورزی، پشتیبانی از حکومت ”به مثابه طنابِ داری که وزن یک اعدامی را تحمل می­کند“ نه تنها هیچ محلی از اعراب نداشت بلکه بیشتر به آویزان شدن به تار مویی می­ماند. در مورد شرکت رفقا در حکومت، در عین حال که ما حق هرگونه مخالفت علنی را برای خود محفوظ داشته و همواره در مورد خطرات این امر به آن­ها هشدار  می­دادیم، اما با توجه به تاریخ کشور و ساختارهای اجتماعی آن، با توجه به نحوه شکل­گیری حزب کار، این مخالفت را به مسئله­ای اصولی تبدیل نکرده و ترجیح دادیم گام به گام با رفقای برزیلی با تجربه پیش رویم و همراه با آن­ها به ارزیابی از شرایط بپردازیم و از درس دادن از ”بیرون گود“ پرهیز کردیم. (16)
درباره دیکتاتوری پرولتاریا
مسئله حکومت کارگری، ما را بطور اجتناب­ناپذیری به موضوع دیکتاتوری پرولتاریا می­کشاند. در کنگره پیشین ”اتحاد کمونیست­های انقلابی“ فرانسه با اکثریت بیش از دو سوم آراء ارجاع به دیکتاتوری پرولتاریا در اسناد حذف شد. این امری منطقی بود. امروزه، واژه دیکتاتوری بیشتر دیکتاتوری­های نظامی یا بوروکراتیک قرن بیستم را تداعی می­کند، تا نهاد دوست داشتنی رومی با قدرت استثنائی که از طرف سنای روم و برای مدت محدود ماموریت می­یافت. از آن­جا که مارکس در کمون پاریس ”شکل سرانجام بازیافته“ این دیکتاتوری پرولتاریا را یافت، بهتر است که برای فهم بهتر از واژه­های کمون، سویت، شورا یا خودگردانی صحبت کرد تا این که به به واژه­ای بت­واره دخیل بندیم که در بستر تاریخ، منشاء ابهام بسیار بوده است.
با این حال، در مورد مسئله­ای که فرمول مارکس همراه با اهمیتی که به آن  می­دهد، در نامه مشهورش به کوگلمان Kugelmann از آن یاد کرده است، بی­حساب نیستیم. عموما گرایش این­ست که در ”دیکتاتوری پرولتاریا“ چهره رژیمی خودکامه را بگنجانیم و آن را مترادف دیکتاتوری­های بوروکراتیک ببینیم. بر عکس، مسئله برای مارکس، یافتن راه حل دموکراتیک برای یک مسئله قدیمی بود، یعنی اولین باری که اکثریت (پرولتاریا) قدرت استثنائی را اعمال می­کند، چرا که تا آن زمان قدرت در انحصار نخبگان فاضل و پارسا (کمیته نجات عمومی -هر چند که کمیته مورد نظر منتخب کنوانسیونی بود که خود کمیته می­توانست آن کنوانسیون را فسخ نماید) یا قدرت در دست یک ”گروه سه نفره“ متشکل از رجال نمونه قرار داشت. (17) اضافه کنیم که در آن هنگام، کلمه دیکتاتوری نوع حکومتی بود که در مقابل حکومت استبدادی خودکامه جباران قرار داشت. اما مقوله دیکتاتوری پرولتاریا در جریان بحث­های سال­های دهه 1970، آن­گاه که اغلب احزاب کمونیست اروپائی آن را از برنامه خود حذف کردند، بار استراتژیک داشت. در واقع، برای مارکس محرز بود که حقوق جدید، مبین مناسبات اجتماعی جدید، از تداوم حقوق قدیم زاده نخواهد شد. میان ”دو حق مساوی، زور حرف آخر را می­زند.“ لذا انقلاب یک گذار اجباری از حالت استثنائی را الزامی می­سازد. کارل اشمیت که مجادله بین لنین و کائوتسکی را به دقت مطالعه کرده، با تمایز بین ”دیکتاتوری کمیسر“ که وظیفه­اش در شرایط بحران، حفظ نظم موجود است و ”دیکتاتوری قانونی“ که از طریق اعمال قدرتی که قانون به او عطا می­کند تا نظم جدید را پیاده کند، کاملا درک کرده است که مسئله بر سر چیست. (18) اگر این چشم­انداز استراتژیک پا برجا باقی بماند، مهم نیست که چه بنامیمش، اجبارا در رابطه با سازمان­دهی قدرت، درباره حقوق، و در رابطه با عملکرد احزاب پیامدهایی را به دنبال می­آورد.
فعلیت و عدم فعلیت یک اقدام استراتژیک
مفهوم فعلیت دوگانه است. یک معنی گسترده (”دوران جنگ­ها و انقلاب­ها“) دارد و یک معنی بلافصل یا مقطعی در شرایط دفاعی کنونی، که در آن جنبش اجتماعی نسبت به بیست سال پیش در اروپا، خود را مطرودتر حس می­کند، در رابطه با انقلاب هیچ­کس مدعی فعلیت از نوع بلافصل آن نیست. در مقابل، آیا این که آن را از چشم­انداز دوران هم حذف کنیم، امر خطرناکی بوده و البته بدون هزینه هم نخواهد بود. اگر منظور فرانسیس سیتل Francis Sitel در توضیحاتش تاکید این تمایز است، که برای احتراز ”از بینشی غیرواقعی از تناسب قوای کنونی“، عبارت ”چشم­انداز در عمل که باعث آموزش در راستای گشایش و پیشرفت مبارزات کنونی شد“ را به عبارت ”چشم­انداز کنونی“ ترجیح می­دهد، دیگر نکته مورد اختلافی وجود ندارد. اما اگر منظورش این باشد که ما می­توانیم هدف تسخیر قدرت را ”به مثابه شرط قاطعیت (رادیکال بودن) پذیرفته ولی امروزه فعلیت داشتن، در افق ما نیست“، جای بحث دارد. او توضیح می­دهد که مسئله حکومتی -از زاویه پائین خط افق ما؟- به مسئله قدرت بستگی نداشته ولی به ”یک توقع متواضعانه­تری“ است که وظیفه­اش“ حفاظت از خود“ در مقابل تهاجم لیبرالی است. بدین ترتیب مسئله شرکت در حکومت ر انمی­توان با ورود ”از در گشاد تفکر استراتژیک“ که مقوله بسیار خطیر و حائز اهمیت است، مورد بررسی قرار داد بلکه باید از ”دریچه تنگ چند حزب وسیع“ مد نظر قرار داد. می­توان از این واهمه داشت که به جای آن که برنامه ضروری (یا استراتژی) نحوه چگونگی ساختن یک حزب را تعیین کند، برعکس، قد و قواره یک حزب و محاسبات کمی و نه کیفی باشد که برنامه، محتوی آن و حدود و ثغور دنیای بهتر را رقم زند. کافی است به مسئله شرکت در خکومت نه به مثابه یک فاجعه استراتژیکی بلکه هم­چون یک ”جهت­گیری سیاسی“ ساده بنگریم (تا حدودی شبیه به آن که ما در مورد برزیل انجام دادیم) تا زمانی که در دام تفکیک کلاسیک برنامه حداقل از برنامه حداکثر نیافتاده باشیم، ”مسئله سمت­گیری“ بی­ارتباط و جدا از چشم­انداز استراتژیکی نیست. و اگر قطعا ”وسیع“، دست و دل بازتر و گشاده­روتر است تا بسته و تنگ، اما در مورد احزاب، وسیع داریم تا وسیع: وسعت حزب کارگران برزیل، حزب چپ آلمان، ODP، بلوک چپ، رفونداسیون کمونیستی و غیره از یک جنس نیست. فرانسیس سیتل در رابطه با پرسش ”هم­اکنون چگونه باید واکنش نشان داد؟“ چنین نتیجه می­گیرد ”عاقلانه­ترین تحولات در زمینه استراتژی انقلابی کاملا اثیری به نظر می­آیند.“ به یقین، ولی در سال 1905، در فوریه 1917، در مه 1936 و یا در فوریه 1968 هم می­شد این پند و اندرز اخلاقی را هم اعلام کرد. و از این طریق مفهوم ممکن را به معنی بدون روح واقعی تنزل داد.
تشخیص فرانسیس و انطباق برنامه­ای او در سطح یا در زیر خط افق بدون الزام و دخالت عملی نیست. به مجرد این که، چشم­انداز ما صرفا به کسب قدرت محدود نشده بلکه در بستر روند طولانی­تر از ”براندازی قدرت“ قرار داشته باشد آن­گاه باید پذیرفت که در احزاب سنتی [منظور ما از احزاب سنتی در این­جا احزاب کمونیست یا به صورتی کلی احزاب سوسیال دموکرات است که هدف­شان تسخیر قدرت حکومتی از طریق پارلمانی است] که هم خود را بر روی قدرت متمرکز کرده بود و سرانجام به جایی رسید که خود را با همان دولتی که     می­خواستند سرنگون کنند، وفق دادند“ و در نتیجه ساخت و کارهایی را به درون خود منتقل می­کنند که پویایی همان رهایی­بخشی مورد نظرشان را زیر ضربه گرفته و به خطر می­اندازند.“ از این رو برای رابطه مابین سیاست و جامعه دیالکتیک جدیدی را باید ابداع کرد. به یقین، و ما با طرد هم ”توهم سیاسی“ و نیز ”توهم اجتماعی“ چه در عمل و چه در نظریه آن را به کار خواهیم بست یا با نتیجه­گیری اصولی از تجارب منفی گذشته (در مورد استقلال سازمان­های اجتماعی از دولت و از احزاب، در مورد پلورالیسم سیاسی، در مورد دموکراسی درون حزبی…)
اما مسئله سرایت سازوکارهای سلطه به درون آن حزبی که ”خود را با آن دولت وفق داده است“ معضل اصلی ما نیست، بلکه معضل اصلی پدیده دیگری است که هم ژرف­تر و هم فراگیرتر است. و آن عبارت است از بوروکراتیزه شدن (رشد دوانیده در تقسیم کار) ذاتی جوامع مدرن: پدیده­ای که بر کلیه سازمان­های سندیکائی و انجمنی تاثیر می­گذارد. در برابر حرفه­ای شدن قدرت و ”دموکراسی بازار“ اگر دموکراسی حزب (در تقابل با دموکراسی رسانه­ای و عوام موسوم به ”افکار عمومی“) یک درمان کامل نباشد، دست کم پادزهری خواهد بود. اغلب ما در پس سانترالیسم دموکراتیک عمدتا چهره فریبنده یک سانترالیسم بوروکراتیک را می­بینیم در حالی که فراموش می­کنیم که میزان مشخصی از سانترالیسم خود شرط دموکراسی است و نه نفی آن.
پدیده انطباق چشم­گیر یک حزب به دولت ، به استناد بولتانسکی Boltansky و چیاپلو Chiapello در کتاب ”جان تازه سرمایه­داری“) دقیقا بازتاب شباهتی است که میان میان ساختار کاپیتال و ساختارهای وابسته به جنبش کارگری وجود دارد. این مسئله جنبی اما حیاتی است و نمی­شود نسبت به آن بی­تفاوت بود و نه به آسانی حلش کرد: مبارزه برای دستمزد (حقوق) و حق داشتن شغل (گاهی ”حق کار“ نامیده می­شود) در مقایسه با رابطه سرمایه و کار مسلما مبارزه­ای فرعی می­باشد. در پس آن، کل مسئله بیگانگی، بت­واره­گی و شیی­واری خوابیده است (19) وقتی باور به این که اشکال ”سیال“، سازمان­دهی در شبکه مانند، منطق هم­گرایی و تقرب (درتقابل با منطق­های سلطه­گر) مانع از باز تولید مناسبات سلطه و تفرع می­شود توهم فاحشی بیش نیست. این اشکال نسبت به سازمان­یابی مدرن سرمایهء رایانه­ای، نسبت به انعطاف­پذیری کار، نسبت به ”جامعه رقیق“ و غیره کاملا جور در می­آید. این امر به این معنی نیست که اشکال قدیمی تبعیت از اشکال جدیدی در حال ظهور بهتر بوده و یا بر آن­ها رجحت دارند، بلکه معنایش فقط این­ست که هنوز شاه­راهی برای خروج از این دور تسلسل استثمار و سلطه نیافته­ایم.
از ”حزب وسیع“
فرانسیس سیتل Francis Sitel از این بیم دارد که مفاهیم ”افول“ یا ”بازگشت“ خرد ”استراتژیکی“ مترادف با بسته شدن ساده یک پرانتز ساده و نوعی بازگشت به همان مجادلات مطروحه در بین­الملل سوم و یا موضوعاتی کم و بیش مشابه باشد. او بر روی نیاز جنبش کارگری در به دست دادن ”تعاریف مجدد اساسی“، ابداع مجدد، ”یک بنای نوین“ تاکید می­کند. مسلما درست است. اما ضمیر تاریخ بکر نیست: ”همیشه از میانه راه شروع می­کنیم نه از صفر!“ موعظه در مورد نوآوری بازگشت به گذشته و یا سقوط به قهقرا را تضمین   نمی­کند. این پدیده­های چنین اصیل (در زمینه زیست محیطی، فمینیسم، جنگ و حقوق…)، ”این نوآوری­ها“ که دوران را تغذیه می­کند، چیزی نیستند مگر اثرات مد که نظیر هر مد جدیدی از نقل قول­های قدیمی ارتزاق می­کند و نوعی بازسازی موضوعات ناکجاآبادی کهنه جنبش کارگری نوپای قرن نوزدهم. پرسش­ها متعددند، ولی ما به حد توان، تلاش می­کنیم -از جمله با استناد به مانیفست- به چند نکته پاسخگوئیم و البته بسیار مایل بودیم که یارانمان به آن می­پرداختند.
فرانسیسس تیلب درستی این نکته را یادآوری می­کند که در سنت ما اصلاحات و انقلاب زوجی دیالکتیک را تشکیل می­دهند و نه یک رو در رویی مانع­الجمع دو مقوله (هرچند که شرایط در روند انقلابی یا بر عکس ارتجاعی این دو     می­توانند در تقابل و رودرروی یک­دیگر واقع شوند) اما از روی ترس پیشگویی می­کند که ”یک حزب وسیع به صورت یک حزب اصلاحات تعریف می­شود“ شاید چنین باشد. احتمالا. اما این ایده­ای است قابل تصور، هنجاری و       پیش­بینی­گرایانه. این به هیچ وجه مشکل ما نیست. ما نباید اسب­ها را پشت گاری ببندیم و برای ”یک حزب وسیع“ پا در هوا و احتمالی خود به ابداع یک برنامه حداقل (اصلاحات) بپردازیم. ما باید طرح و برنامه خود را مشخص کنیم.  با حرکت از این نقطه است که در مواجهه با وضعیت مشخص و هم­راهان مشخص، مصالحه­های احتمالی را ارزیابی کنیم، حتا اگر مجبور شویم از شفافیت خود کمی بکاهیم، مشروط به آن که در حیطه امور اجتماعی به لحاظ تجربی و پویائی (بسیار) کسب کنیم. این امر جدیدی نیست: ما در شکل­گیری حزب کار(برزیل) (برای ساختن آن و نه با چشم­انداز تاکتیکی آنتریسم
entriste) و با دفاع از مواضع­مان شرکت کردیم. رفقای ما به عنوان جریانی در درون حزب رفونداسیون (بازسازی Refondation) تلاش و مبارزه می­کنند: آنان در پرتقال بخش لاینفکی از مجموعه (بلوک) چپ هستند. اما همه این موارد منحصر به فرد بوده و نمی­توان آن­ها را در مقوله گل و گشاد ”حزب وسیع“ جا داد.
داده­های ساختاری اوضاع و احوال کنونی، بدون تردید فضائی را به روی چپ تشکلات بزرگ سنتی جنبش کارگری (سوسیال دموکرات­ها، استالینینست­ها و پوپولیست­ها) گشوده­اند. دلایل آن متعدد است. ضد-رفرم­های لیبرالی، خصوصی­سازی بخش دولتی، فروپاشی ”دولت رفاه“، جامعه بازار، (با مساعدت فعال خود) شاخه­ای را که سوسیال دموکراسی تکیه می­کرد، (هم­چنین مدیریت پوپولیستی در برخی کشورهای امریکای لاتین) بر آن تکیه کرده بودند، بریده است. علاوه بر این، ضربه­ای که احزاب کمونیست، به دنبال فروپاشی شوروی متحمل شدند هم­زمان بود با از دست دادن پایه­های اجتماعی کارگری­شان که در طی سال­های دهه 1930 و پس از رهایی از یوغ نازیسم هیتلری کسب کرده بودند. بدون این چیزی این فضای خالی را پر بکند. لذا، به وضوح شاهد پیدایش آن چه را که اغلب آن را ”فضای“ قاطعیت (رادیکال) می­نامند، هستیم. فضایی که از طریق ظهور جنبش­های اجتماعی گوناگون و هم در انتخابات به وجود می­آید (بازسازی حزب چپ در آلمان، بازسازی در ایتالیا (رفوندازیونه
Rifondazione )، SSP در اسکاتلند، رسپکت در بریتانیا، بلوک در پرتقال، ائتلاف سرخ­ها و سبزها در دانمارک، ماوراء چپ در فرانسه یا در یونان …). امری که اساس و منشاء گروه­بندی­های نوین می­شود.
اما این ”فضا“، یک فضای همگن و تهی (نیوتونی) نیست که کافی است اشغالش کرد. این فضا، حوزه قدرت­های فوق­العاده ناپایدار است. تحول چشم­گیر ریفوندازیونه (بازسازی در ایتالیا) در مدت کمتر از سه سال گواه آن ست. جنبش پرشوری که از جنوا و فلورانس (20) شروع شد، به حکومت ائتلافی رومانو پرودی
Romano Prodi متحول شد. عامل این بی­ثباتی، این واقعیت است که جنبش­ها و بسیج­های اجتماعی بیشتر با شکست مواجه شده­اند تا پیروزی. اضافه شود که حلقه ارتباطات برای متحول ساختن و دگرگونی افق سیاسی بسیار سست است. در غیاب پیروزی­های اجتماعی چشم­گیر، و در آرزوی ”شر کمتر“ (هر کس جز برلوسکونی در ایتالیا و یا هر کس به غیر از سارکوزی و یا لوپن در فرانسه!“ به بهترین وجهی فقدان یک چشم­انداز دگرگونی واقعی و قناعت و تمرکز کردن به حیطه انتخاباتی را بازتاب می­دهد. در این حیطه، منطق نهادهای سیاسی وزنه بسیار سنگین و تعیین­کننده­ای دارند (در فرانسه رئیس جمهوری از قدرت فوق­العاده­ای برخوردار است به طوری که انتخابات ریاست جمهوری غیرمستقیم به نوعی همه­پرسی تبدیل می­شود؛ و از سوی دیگر نحوه انتخاب نمایندگان پارلمان بسیار غیر دموکراتیک است). بدین ترتیب است که حفظ تعادل و خط میانه را گرفتن و به بیان دقیق­تر نشستن بین دو صندلی خطر فرصت­طلبی و خطر محافظه­کاری، گول­زنکی بیش نیست: وزنه این دو یکسان نیست. می­بایست، سر بزنگاه، اتخاذ تصمیمات خطیر را آموخت (نمونه کاملا افراطی آن، اتخاذ تصمیم برای قیام اکتبر بود)، خطرات تبدیل به یک ماجراجویی صرف را باید سنجید و امکان پیروزی را به دقت ارزیابی کرد. یک دیالکتیسین بزرگ می­گفت که ما درگیر شده­ایم و باید این شرط­بندی را پذیرفت. در مسابقات اسب دوانی، شرط­بندان می­دانند که با شانس برد یک در دو ، آدم پولدار نمی­شود. و هر چند با شانس برنده شدن یک در هزار، اگر چه میزان برد بسیار بالاست، اما بختش بسیار اندک است. باید حد وسط این دو را گرفت. تهور نیز منطق خود را دارد.
جهت­گیری­های چپ جریاناتی در درون ”ریفوندازیونه“ (بازسازی) و یا لینک پارتی (حزب چپ در آلمان) تحولاتی بسیار شکننده و موقتی­اند (حتی امکان بازگشت­شان به عقب نیز وجود دارد)، چرا که این مبارزات اجتماعی صرفا در حیطه نمایندگی سیاسی (انتخابات) بوده و تاثیرات آن بسیار محدود است. این تحولات به حضور گرایشات انقلابی در درون احزاب و اهمیت وزنه آن­ها بستگی دارد. سوای نکات کلی مشترک، وضعیت آن­ها بسیار متفاوت بوده و تابعی است هم از تاریخچه جنبش کارگری (مثلا این که آیا سوسیال دموکراسی در آن دست بالا را دارد تا بقایای احزاب کمونیست)، و هم از تناسب قوای درون خود چپ: صرفا توسط ایدئولوژی نیست که می­توان دستگاه (تشکیلات) مصمم را به حرکت درآورد، بلکه همچنین با منطق­های اجتماعی یعنی نه صرفا با نجوا کردن در خفا در گوش رهبران بلکه با تغییر دادن توازن قوای واقعا موجود و واقعی.
چشم­انداز یک ”نیروی جدید“، امروزه در حد یک فرمول جبری فعلیت دارد (از نگاه ما این چشم­انداز پیش از 91-1989 هم مطرح بود و از آن پس تا کنون نیز هم از اهمیتش کاسته نشده) و ترجمان عملی آن را نمی­توان در قالب     نسخه­بندی­های مبهم و کلی ”حزب وسیع“ یا ”گروه­بندی­ها“ تقلیل داد. ما تنها در آغاز یک روند گروه­بندی مجدد هستیم. بسیار حائز اهمیت است که با دیدی استراتژیک در این راه قدم برداشته و برنامه به منزله قطب­نمای­مان باشد. این یکی از شرایطی است که به ما امکان خواهد داد تا ظروف تشکیلاتی ضروری را پیدا کرده و حساب­شده دل به دریا بزنیم، بدون این که به بیراهه رفته یا در ماجرائی شتاب­زده درگیر شویم. و بدون مواجهه با نخستین گروه­بندی، عجولانه خود را در آن منحل سازیم. فرمول­های سازمانی، در واقع، بسیار متنوعند،    می­توانند از نوع یک حزب توده­ای جدید باشد (مثل حزب کارگران برزیل در سال­های دهه 1980، نمونه ای که در اروپا کمتر عملی است) ، یا از نوع برش و یا انشعاب اقلیتی از سوسیال دموکراسی هژمونی­طلب، یا حتی احزابی که در گذشته احتمالا سانتریست ارزیابی می­کردیم (ریفوندیزیونه یا بازسازی در اوایل سال­های دهه 2000) و یا جبهه­ای متشکل از گرایشات انقلابی (مانند پرتقال). از طرف دیگر، وانگهی در کشورهایی نظیر فرانسه با سازمان­هایی که سنت طولانی دارند (احزاب کمونیست یا چپ رادیکال) و یا در کشورهایی که یک جنبش اجتماعی نیرومند برخوردارند (یک بار دیگر!)، تصور ادغام و وحدت صاف و ساده آن­ها در کوتاه و میان مدت بسیار بعید است و تحقق فرضیه آخر محتمل است. کوله­بار برنامه­ای مشترک نه تنها مانعی هویتی در برابر گروه­بندی­های آینده نخواهد بود، برعکس یکی از شرایط آن است. این امر موجب تعیین تقدم و تاخر اهمیت مسائل استراتژیکی و مسائل تاکتیکی می­شود (به جای این که در هر موعد انتخاباتی دچار تفرقه شویم)، باعث شناخت آن زمینه سیاسی ممکن می­شود که بر روی آن می­توان سازمان­دهی مسائل تئوریک را تشخیص داد، مصالحه­هایی را که موجب قدم برداشتن به جلو و نیز آن­هایی که به سوی عقب می­رانند، ارزیابی کرد و اشکال موجود سازمانی را شکل داد (گرایشات درون یک حزب مشترک، اجزاء متشکله یک جبهه و غیره) البته با در نظر گرفتن وضعیت شرکت­کنندگان و متناسب با درجه پویائی و افت و خیزهای­شان (چپ­روی­ها یا راست­روی­ها).
تنها برای یادآوری اشاره کنیم که به طرح مسائل داغ در ارتباط با این مباحثه نپرداخته­ایم، ولی در جلسات آینده بایستی مطرح شوند. ما در نظر داریم که در دیدار سالیانه آتی طرح K (در سال 2007) از بحث در مورد ”طبقات، عوام، تکثر“ باید فراتر رفته و مسائل مربوط به نیروهای اجتماعی تغییرات انقلابی، اشکال سازمانی آن­ها، هم­سوئی استراتژیکی آن­ها را بررسی کنیم. این مسئله، هم­چنین، فراتر از فرمول کلی جبهه واحد، با مسئله اتحادها ربط داشته و در نتیجه با تحول جامعه­شناسی و دگرگونی احزابی که از نظر سنتی ”کارگری“ ارزیابی شده، هم­چنین با تحلیل جریان­هایی که مثلا در آمریکای لاتین از تشکلات پوپولیستی منتج شده­اند.
***
دانیل بن سعید Daniel BANSAID فیلسوف، متفکر و رهبر سیاسی مارکسیست فرانسوی است. او که در شورش­های مه 1968 شرکت فعال داشت، از آغاز تاسیس ”لیگ کمونیستی انقلابی، LCR“ از افراد موثر این حزب به شمار می­آید. وی استاد دانشگاه پاریس ده می­باشد و دارای تالیفات بسیاری است. او مقاله را بالا را برای نخستین بار در سمیناری در چارچوب طرح K در 17 ژوئن 2006 در پاریس ارائه داد (http://www.projet-k.org). این نوشته، به متونی که در باره استراتژی در مجله نقد کمونیستی Critique communiste شماره 179 مارس 2006 استناد می­کند. بن سعید پس از تکمیل مباحث، در 10 سپتامبر 2006 به نوشتن مقاله فوق اقدام کرده است. برای آگاهی از مباحث یاد شده در بالا، به سایت ESSF مراجعه کنید. (http://www.europe-solidadire.org)
یادداشت­ها:
1 این نکته ایست که استاتیس کوولاکیس Stathis Kouvélakis پس از رای منفی اکثریت فرانسوی­ها در رفراندوم ”قانون اساسی اروپا“ در مقاله­ای با عنوان ”بازگشت مسئله سیاسی“ مورد تاکید قرار داد. به شماره 14، سپتامبر 2005 مجله Contretemps مراجعه کنید.
2 AlexCallinicos, An anti-capitalist Manifesto, Polity Press, Cambridge, 2003
3 در مورد این زمینه از مسئله فراتر نخواهم رفت. هدف یک یادآوری ساده است. (در این مورد به نظرات پیشنهادی در مباحثه­ای که Das Argument برگزار کرد، مراجعه کنید.
4- در جلسه کاری طرح K
5- چنین به نظر می­رسد که او در مقاله­اش در ”نقد کمونیستی شماره 179“ بینشی اوتوپیستی از دگرگونی اجتماعی ”به ما نسبت می­دهد. و نیز ما را به داشتن ”زمان­بندی در حرکت سیاسی منحصرا متکی بر تدارک انقلاب به مثابه نهاد تعیین کننده“ منسوب می­سازد. (او در مقابل این نظر، ”دوران تاریخی آلترموندیالیستی یعنی دگرجهان­خواهی- و زاپاتیستی“ را مطرح می­کند؟!. اما، در مورد نظرات جان هالووی به نقد مشروح از تلاش وی در ”جهانی که باید تغییر داد“ (نوشته دانیل بن سعید، انتشارات Textuel، 2003) و در Planète altermondialisteاز همان ناشر و همچنین به مقالات Contretempsمراجعه کنید.
6- به کتاب PerryAnderson در مورد ”تناقضات“ گرامشی مراجعه کنید.
7- در مورد این نکته به کتاب Giacomo Marramo تحت عنوان Il politico e il transformzioni و نیز به جزوه ”استراتژی­ها و احزاب“ (Stratégies et partis از انتشارات La Brècheمراجعه کنید.
8- به روزشمار انقلاب کوبا اثر کارلوس فرانکی
Carlos Franqui مراجعه کنید.
9- مصاحبه با مارتا هارنکر Martha Harnecker تحت عنوان ”استراتژی پیروزی“. اورتگا در پاسخ به سوال مربوط به زمان دعوت به قیام می­گوید: ”از آن جا که یک سلسله شرایط مطلوب عینی ملموس بود نظیر بحران اقتصادی، کاهش ارزش پول و بحران سیاسی. و به این دلیل که پس از حوادث سپتامبر، ما دریافتیم که ضرورت دارد که هم­زمان و در همان فضای استراتژیکی، قیام توده­ها در سطح کشوری و تهاجم نیروهای نظامی جبهه و اعتصاب عمومی را که کارفرمایان یا در آن شرکت کرده بودند و یا آن را تقویت نموده بودند، به راه انداخت. اگر ما این سه عامل استراتژیکی را هم­زمان و در یک فضای استراتژیکی واحد فراهم نمی­کردیم، پیروزی میسر نمی­شد. ما چند بار به اعتصاب عمومی فراخوانده بودیم ولی این کار با تهاجم توده­ای هماهنگ نشده بود. توده­ها پیشاپیش قیام کرده بودند ولی بدون این که قیام­شان با اعتصاب در هم­ آمیزد و در حالی که ظرفیت نظامی پیشگام بسیار ضعیف بود. و پیشگامان نیز پیش از آن، ضرباتی به دشمن وارد ساخته بودند ولی بدون این که عوامل دیگر فراهم باشند.“
10- به جلد اول کتاب ”مخالفت، انقلاب، مبارزه مسلحانه و تروریسم“، انتشارات هارماتان، 2006 مراجعه کنید. (Dissidences, Révolution, Lutte armée et Terrorisme, volume1, L’Harmattan 2006.
11مقالات جدید اتین بالیبار نیز به این مطلب اختصاص یافته است.
12- مباحثات مربوط به عدم خشونت در مجله نظری Alternative از انتشارات Rifondazionecomunista، به یقین بی ارتباط با سیر جریان کنونی آن گرایش نیست.
13از جمله مندل Mandel در مجادلاتش علیه نظریه­های یوروکمونیسم (کمونیسم اروپائی). به کتاب او که انتشارات ماسپرو Maspero(پاریس) منتشر کرده و به ویژه به مصاحبه او با ”نقد کمونیستی“ (Critique communiste) مراجعه کنید.
14- تجربه بودجه مشارکتی در سطح دولت ریوگرانده دوسول مثال­های روشن بسیاری در این مورد ارائه می­دهد، نظیر توزیع اعتبار، سلسله مراتب تقدم­ها و تقسیم تجهیزات همگانی میان نواحی مختلف مملکتی.
15- حتی اگر این مقوله جبهه واحد یا به طریق اولی مقوله جبهه واحد ضد امپریالیستی که برخی از انقلابیون آمریکای لاتین آن را با شرایط روز تطبیق داده­اند، ایجاب می­کند که در پرتو تحول تشکلات اجتماعی، نقش و ترکیب احزاب سیاسی و غیره مورد مباحثه مجدد قرار گیرند.
16- در این جا مسئله­ای که در میان بود،علاوه بر جهت­گیری در برزیل، مفهومی از بین­الملل و رابطه آن با بخش­های ملی بود. ولی، این مسئله از چارچوب این مقاله خارج می­شود.
17به کتاب زیر مراجعه شود:
AlessandroGalante Garrone, Philippe Buonarotti&les révolutionnaires du XIXe siècle, Paris, Champ Libre.
18- به کتاب ”دیکتاتوری“ ”
La Dictature اثر کارل اشمیت Carl Schmitt، انتشارات PUF مراجعه کنید.
19 – در مورد بت­واره­پرستی به آثار ژان-ماری ونسان و آنتوان آرتوس مراجعه کنید.
20- در این باره به کتاب­های زیر مراجعه کنید:
از فوستو برتینوتی Fausto Bertinotti، ایده­هایی که هرگز نمی­میرند، انتشارات Le temps des cerises ; Daniel Bensaïd, (جهانی که باید تغییر داد) Unmonde à changer, Paris, Textuel 2003 ;
و نیز تزهای برتینوتی که توسط
FSE در فلورانس (ایتالیا) منتشر شده است.
***
توضیحات مترجم:
در زیر افراد و اماکنی که نامشان در مقاله برده شده، به اختصار معرفی می­شوند:
Alex Callinicos – الکساندر تئودور کالینیکوس (متولد 24 ژوئیه 1950 در رودزیای جنوبی زیمباوه کنونی) روشنفکر مارکسیست و عضو مرکزیت Socialist Workers’ Party

Alba&Alcaیک بدیل (آلترناتیو) بولیواری در آمریکای لاتین است.
Mercosurجامعه اقتصادی کشورهای آمریکای لاتین. به معنی بازار مشترک جنوب.
Pacte des Andes, Andean Pactپیمان آند مرکب است از کشورهای بولیوی، کلمبیا، اکوادور، پرو و ونزوئلا
JohnHollowayجان هالووی، متولد 1947 دردوبلین، ایرلند. او حقوقدان، جامعه­شناس و فیلسوف مارکسیست است و به ویژه در مکزیک با چیاپاس­ها همکاری نزدیک دارد.
EricDurandاریک دوران، متولد 1975، اقتصاددان و استاد دانشگاه لیون (فرانسه) است. وی از فعالان و مبارزان جنبش دگرجهان­خواهی (آلترموندیالیست) می­باشد.
Guillaume Liégeardگیوم لییژار، مسئول کمیسیون فرهنگی-    رسانه­های اتحاد کمونیستی انقلابی فرانسه است.
August Thalheimerاگوست تالهایمر، متولد 1884 در آلمان، تئوریسین مارکسیست آلمانی بوده و پس از ترک اجباری آلمان در اوایل سال­های 1940، در 19 سپتامبر 1948 در هاوانا، کوبا درگذشت.
Karl Radekانقلابی روس، بلشویک و از رهبران کمینترن. متولد 1885. او پس از یک زندگی پرآشوب، درسال 1933 در یکی از زندان­های شوروی به صورت فجیعی چشم از جهان فروبست.
Clara Zetkin – کلارا زتکین، متولد 1857، روزنامه­نگار، معلم و زن کمونیستی بود که در سال 1933 در گذشت.
Giacomo Marramaoجاکومو ماراماتو، متولد 1946، فیلسوف ایتالیایی و استاد فلسفه در دانشگاه رم است.
Antoine Artous آنتوان آرتو، استاد علوم سیاسی در پاریس، و عضو تحریریه Critique Communiste و Contre temps.
SUV – در پرتقال، به جنبش ”سربازان متحد پیروز خواهند شد“ در سال­های دهه 1970 اتلاق می­شد. (SoldatsUnis Vaincront)
La selva&el llano – از مناطق واقع در کلمبیا
PRTدر آرژانتین، حزب انقلابی کارگران؛Partido Revolucionario de los Trabadjadores, Argentina.
Jaime Wheelockخائیم ویلاک، وزیر کشاورزی نیکاراگوئه در سالهای 1982 1979
Srge Julyسرژ ژولی، متولد 1942 در پاریس، روزنامه­نگار و مدیر پیشین روزنامه لیبراسیون. او در گذشته دور، از رهبران جنبش مه 1968 فرانسه بود.
Alain Geismarآلن زیسمار، متولد 1939 در پاریس، از رهبران مه 1968. اکنون استاد علوم سیاسی در پاریس است و به حزب سوسیالیسیت نزدیک است.
MarioPayerasماریو پایراس، نویسنده اهل گواتمالا، 1940 تا 1995
Albert Treintآلبر ترن، 1971 1889 (پاریس)، از رهبران پیشین حزب کمونیست فرانسه و عضو کمیته انترناسیونال سوم.
Saxe&Thuringeدو ایالت مجاور در شرق آلمان (به آلمانی Saxe&Thuringen )
B.Smeralاسمرال از فعالان حزب کمونیست چک در دهه 20 و 1930 بود.
Ruth Fisherخانم روث فیشر، سیاستمدار کمونیست آلمانی-اطریشی بود (1961 1888)
Carl Schmittکارل اشمیت، (1985 1888) حقوقدان و فیلسوف کاتولیک آلمانی
Francis Sitelفرانسیس سیتل از فعالان اتحاد کمونیستی انقلابی فرانسه LCR است.
Rifondzioneریفونیزیونه کمونیستا، حزب کمونیست بازسازی شده ایتالیاست که در دولت ائتلافی رومانو پرودی شرکت دارد. رهبر این حزب برتینوتی Bertinoti است.
Luc Boltansky (Boltanski) جامعه­شناس معاصر فرانسوی،متولد 1940، از همکاران پییر بوردیو فقید بود که بعدها از وی فاصله گرفت. او از طرفداران جامعه­شناسی پراگماتیک (و مخالف با جامعه­شناسی منتقد) بود. استاد مدرسه عالی علوم انسانی در پاریس.
Eve Chiapelloاو شیاپللو، استاد حسابداری و مدیریت در پاریس، در سال 1990، به اتفاق بولتانسکی کتاب ”جان جدید سرما­یه­داری“ را تالیف کرده­اند.
Entriste (Entryist) مشتق از انتریسم. به ورود اعضای یک حزب کمونیست در داخل حزبی با گرایشات نزدیک برای متحول ساختن آن می­نامند. برای مثال، در دهه­های 1950 و 1960، گروهی از تروتسکیسیت­های بلژیک وارد حزب کمونیست بلژیک شدند تا سیاست آن را تغییر دهند.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

اطلاعات

این ورودی در آوریل 28, 2012 بدست در عمومی فرستاده شد.
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: